Οι κάτοικοι του Ματιού ζητούν την αποκατάσταση της αλήθειας

ΠΡΟΣ: STAR CHANNEL

Υπόψη: Διεύθυνσης Ειδήσεων

ΘΕΜΑ: Αίτημα δημόσιας αποκατάστασης ανακριβών και προσβλητικών αναφορών για τους κατοίκους του Ματιού

Κύριοι,

Με βαθιά απογοήτευση και αγανάκτηση παρακολούθησα το τηλεοπτικό σας ρεπορτάζ που προβλήθηκε με αφορμή την όγδοη επέτειο της τραγωδίας της 23ης Ιουλίου 2018 στο Μάτι.

Στο συγκεκριμένο ρεπορτάζ διατυπώθηκε εμμέσως η θέση ότι οι κάτοικοι του Ματιού είχαν δήθεν αποκλείσει τις διεξόδους προς τη θάλασσα και ότι αυτό αποτέλεσε αιτία εγκλωβισμού εκατοντάδων ανθρώπων. Παράλληλα, αναφέρατε ότι υπήρχαν μόλις πέντε στενές προσβάσεις προς την παραλία, δημιουργώντας στο τηλεοπτικό κοινό την εντύπωση ότι η δόμηση και η ρυμοτομία της περιοχής υπήρξαν οι βασικές αιτίες της τραγωδίας.

Η εικόνα αυτή είναι ανακριβής, παραπλανητική και βαθιά προσβλητική για τους ανθρώπους που έζησαν την καταστροφή, έχασαν συγγενείς, φίλους, σπίτια και περιουσίες και εξακολουθούν μέχρι σήμερα να φέρουν το βάρος εκείνης της ημέρας.

Η αποκατάσταση της αλήθειας

Το Μάτι αποτελεί οργανωμένο οικισμό ήδη από το 1923, όταν πραγματοποιήθηκε η διανομή περίπου 1.200 στρεμμάτων που διαμόρφωσε τη βασική μορφή του. Η ρυμοτομία του οικισμού και το παραλιακό του μέτωπο παρέμειναν ουσιαστικά ίδια επί σχεδόν έναν αιώνα.

Επί 95 χρόνια, πριν από την 23η Ιουλίου 2018, η συγκεκριμένη διαμόρφωση της περιοχής δεν είχε προκαλέσει ανάλογη τραγωδία. Επομένως, η παρουσίαση της ρυμοτομίας ως σχεδόν αυτονόητης αιτίας της εκατόμβης δεν αποτελεί τεκμηριωμένο συμπέρασμα, αλλά μια εξαιρετικά επικίνδυνη απλούστευση.

Σε αντίθεση με όσα παρουσιάστηκαν στο ρεπορτάζ σας, οι προσβάσεις προς τον παραλιακό πεζόδρομο δεν περιορίζονται στις πέντε που αναφέρατε.

Υπάρχουν δέκα κανονικές δίοδοι, δύο μεγάλοι κοινόχρηστοι ανοιχτοί χώροι πλάτους περίπου 15 και 30 μέτρων αντίστοιχα, καθώς και η πρόσβαση μέσω του Ναυτικού Ομίλου Ματιού. Επιπλέον, στο νότιο άκρο του οικισμού υπάρχουν οι χώροι του καφέ «Σιάμα» και της «Αργυράς Ακτής», μέσω των οποίων υπάρχει ανεμπόδιστη πρόσβαση προς μία από τις τρεις μικρές παραλίες του Ματιού.

Κάτω από τον παραλιακό πεζόδρομο δεν εκτείνεται μία ενιαία, επίπεδη και αμμώδης παραλία, όπως ενδεχομένως δημιουργήθηκε η εντύπωση στους τηλεθεατές σας. Σε μεγάλο μέρος της ακτογραμμής υπάρχουν απότομα και αφιλόξενα βράχια, με υψομετρική διαφορά που κυμαίνεται περίπου από πέντε έως δεκαπέντε μέτρα. Μόνο σε συγκεκριμένα σημεία υπάρχουν μικροί κολπίσκοι και συνολικά τρεις μικρές παραλίες.

Η πραγματική γεωμορφολογία της περιοχής απέχει σημαντικά από την εικόνα που παρουσιάστηκε στο ρεπορτάζ σας.

Οι άνθρωποι δεν χάθηκαν επειδή «δεν έβρισκαν παραλία»

Το αφήγημα ότι οι άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους επειδή δεν μπορούσαν να βρουν δίοδο προς τη θάλασσα δεν αποδίδει την πραγματική ακολουθία των γεγονότων.

Άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους μέσα στα σπίτια τους, στους δρόμους και μέσα ή δίπλα στα οχήματά τους. Άλλοι, ενώ κατάφεραν να φτάσουν στη θάλασσα, έχασαν τη ζωή τους από πνιγμό ή παρέμειναν επί ώρες αβοήθητοι μέσα στους πυκνούς καπνούς, τη νύχτα και υπό εξαιρετικά επικίνδυνες συνθήκες.

Η πρόσβαση στη θάλασσα, επομένως, δεν εξασφάλιζε από μόνη της τη σωτηρία. Χωρίς οργανωμένη επιχείρηση εντοπισμού, περισυλλογής και διάσωσης, ακόμη και άνθρωποι που έφτασαν στο νερό παρέμειναν εκτεθειμένοι και αβοήθητοι.

Κατά τη δικαστική διαδικασία εξετάστηκε, μεταξύ άλλων, η μη αξιοποίηση των διαθέσιμων πλωτών μέσων της Πυροσβεστικής για την περισυλλογή ανθρώπων που είχαν καταφύγει στη θάλασσα. Η παράλειψη αυτή συνδέθηκε με τον θάνατο ανθρώπων από πνιγμό και με την πολύωρη εγκατάλειψη εκατοντάδων πολιτών μέσα στο νερό.

Αυτή είναι μία από τις πραγματικές και δραματικές πτυχές της τραγωδίας που θα όφειλε να αναδεικνύει ένα επετειακό δημοσιογραφικό ρεπορτάζ.

Ο «λαβύρινθος» και οι πραγματικές αιτίες του εγκλωβισμού

Στο ρεπορτάζ σας γίνεται επίσης αναφορά σε «στενούς δρόμους» και σε έναν «λαβύρινθο» που δήθεν προκάλεσε τον εγκλωβισμό δεκάδων οχημάτων.

Η περιγραφή αυτή δεν είναι αθώα.

Μεταφέρει την ευθύνη από τις επιχειρησιακές παραλείψεις των αρμόδιων κρατικών μηχανισμών στον ίδιο τον οικισμό και, έμμεσα, στους ανθρώπους που κατοικούν σε αυτόν.

Η τραγωδία, όμως, δεν προκλήθηκε επειδή κάποιοι δρόμοι δεν είχαν το πλάτος λεωφόρου.

Εξελίχθηκε σε συνθήκες παντελούς έλλειψης έγκαιρης προειδοποίησης και οργανωμένης καθοδήγησης των πολιτών. Δεν οργανώθηκε εγκαίρως προληπτική απομάκρυνση, δεν δόθηκαν σαφείς οδηγίες διαφυγής και δεν υπήρξε συντονισμένη επιχειρησιακή παρουσία ικανή να προστατεύσει έναν οικισμό που βρισκόταν μπροστά σε μια ταχύτατα εξελισσόμενη πυρκαγιά.

Παράλληλα, όταν έκλεισε η κυκλοφορία στη Λεωφόρο Μαραθώνος, οχήματα εκτράπηκαν προς το εσωτερικό του Ματιού, δηλαδή προς έναν οικισμό στον οποίο ήδη κατευθυνόταν η φωτιά.

Το γεγονός αυτό, που έχει καταγραφεί σε μαρτυρίες, δημοσιευμένες έρευνες και στη δικαστική διαδικασία, συνέβαλε στη δημιουργία κυκλοφοριακής συμφόρησης και στην είσοδο στην περιοχή οδηγών οι οποίοι δεν γνώριζαν ούτε τον οικισμό ούτε τις διαθέσιμες κατευθύνσεις διαφυγής.

Δεν ήταν η ρυμοτομία του Ματιού που έκλεισε τη Λεωφόρο Μαραθώνος.

Δεν ήταν οι κάτοικοι που έστειλαν αυτοκίνητα προς το εσωτερικό ενός οικισμού τον οποίο πλησίαζε η φωτιά.

Δεν ήταν τα σπίτια και οι περιφράξεις που απέτυχαν να προειδοποιήσουν, να καθοδηγήσουν, να εκκενώσουν, να συντονίσουν και να διασώσουν.

Αυτές ήταν υποχρεώσεις των αρμόδιων κρατικών και επιχειρησιακών μηχανισμών.

Τι έκρινε η Δικαιοσύνη

Μετά από μια πολυετή και εξαντλητική δικαστική διαδικασία, το Τριμελές Εφετείο Πλημμελημάτων Αθηνών έκρινε ενόχους δέκα κατηγορουμένους για πράξεις και παραλείψεις που συνέβαλαν στην επέλευση του τραγικού αποτελέσματος.

Μεταξύ των καταδικασθέντων περιλαμβάνονταν ο τότε Γενικός Γραμματέας Πολιτικής Προστασίας και πρώην ανώτατα και ανώτερα στελέχη της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας. Σε τέσσερις από τους καταδικασθέντες επιβλήθηκαν ποινές χωρίς αναστολή, οι οποίες οδήγησαν στη φυλάκισή τους.

Η ενοχή των βασικών καταδικασθέντων κατέστη αμετάκλητη μετά την απόφαση του Αρείου Πάγου το 2026, με εξαίρεση την επανεξέταση επιμέρους ζητήματος που αφορούσε αποκλειστικά την αναγνώριση ελαφρυντικής περίστασης και το ύψος των ποινών.

Η Δικαιοσύνη, δηλαδή, αναζήτησε και καταλόγισε ευθύνες σε συγκεκριμένα πρόσωπα για συγκεκριμένες επιχειρησιακές πράξεις και παραλείψεις.

Δεν δικάστηκαν οι κάτοικοι του Ματιού.

Δεν καταδικάστηκε η ρυμοτομία.

Δεν κρίθηκε ότι ένας υποτιθέμενος «λαβύρινθος» ή η δήθεν ύπαρξη μόλις πέντε προσβάσεων αποτέλεσε την αιτία που απαλλάσσει ή υποκαθιστά τις ευθύνες των αρμόδιων μηχανισμών.

Πουθενά στη δικαστική κρίση δεν αποδόθηκε στους κατοίκους συλλογική ευθύνη για την τραγωδία, ούτε έγινε δεκτό ότι οι ίδιοι απέκλεισαν τις οδούς σωτηρίας και προκάλεσαν τον θάνατο των συνανθρώπων τους.

Αντίθετα, οι καταδίκες αφορούν την αποτυχία εκείνων που, λόγω της θέσης και της αρμοδιότητάς τους, είχαν καθήκον να προετοιμάσουν, να προειδοποιήσουν, να συντονίσουν, να επέμβουν και να διασώσουν.

Η αναπαραγωγή, οκτώ χρόνια αργότερα, ενός αφηγήματος περί «άναρχης δόμησης», «λαβυρίνθου», «κλειστών δρόμων» και δήθεν αποκλεισμένων προσβάσεων δεν αποτελεί παρουσίαση των αποτελεσμάτων της δίκης.

Αποτελεί επιστροφή σε ένα βολικό αφήγημα που μετακινεί την ευθύνη από τις κρατικές και επιχειρησιακές αποτυχίες στον ίδιο τον τόπο και στα θύματά του.

Σας καλούμε να τεκμηριώσετε όσα μεταδώσατε

Εφόσον το STAR CHANNEL θεωρεί ότι οι κάτοικοι του Ματιού ευθύνονται, έστω και έμμεσα, επειδή δήθεν απέκλεισαν τις προσβάσεις προς τη θάλασσα, σας καλούμε να δημοσιοποιήσετε τα στοιχεία στα οποία στηρίχθηκε το συγκεκριμένο ρεπορτάζ.

Συγκεκριμένα, καλείστε να απαντήσετε:

1. Ποιες ακριβώς προσβάσεις προς τη θάλασσα ισχυρίζεστε ότι είχαν αποκλειστεί;

1. Από ποιον είχαν αποκλειστεί;

1. Πότε και με ποια συγκεκριμένη ενέργεια αποκλείστηκαν;

1. Με ποια επίσημα στοιχεία ή δικαστικά ευρήματα στηρίζετε τον ισχυρισμό ότι υπήρχαν μόλις πέντε προσβάσεις;

1. Με ποια αποδεικτικά στοιχεία καταλήξατε στο συμπέρασμα ότι ο δήθεν αποκλεισμός τους συνέβαλε αιτιωδώς στην απώλεια ανθρώπινων ζωών;

1. Σε ποιο σημείο της δικαστικής απόφασης αποδίδεται στους κατοίκους, στη ρυμοτομία ή στους δήθεν κλειστούς δρόμους η ευθύνη που τους αποδίδει, έμμεσα ή άμεσα, το ρεπορτάζ σας;

Εάν δεν μπορείτε να απαντήσετε με συγκεκριμένα στοιχεία στα παραπάνω ερωτήματα, τότε δεν πρόκειται για τεκμηριωμένη δημοσιογραφική έρευνα, αλλά για αναπαραγωγή ενός ατεκμηρίωτου και εξαιρετικά σοβαρού ισχυρισμού εις βάρος μιας ολόκληρης τοπικής κοινωνίας.

Δημόσια πρόσκληση για ζωντανή αυτοψία

Σας καλώ να επανεξετάσετε το συγκεκριμένο ρεπορτάζ και σας προσκαλώ να έρθετε στο Μάτι για δημόσια αυτοψία, κατά προτίμηση σε ζωντανή μετάδοση, ώστε η εικόνα που θα καταγραφεί να παρουσιαστεί αυτούσια και χωρίς επιλεκτική επεξεργασία.

Σας καλώ να περπατήσουμε μαζί κάθε δρόμο, κάθε δίοδο και κάθε πραγματική πρόσβαση προς τον παραλιακό πεζόδρομο και τη θάλασσα.

Να σας υποδείξουμε επί τόπου τις δέκα διόδους, τους δύο μεγάλους ανοιχτούς κοινόχρηστους χώρους, την πρόσβαση του Ναυτικού Ομίλου, τις νότιες προσβάσεις και την πραγματική μορφολογία της ακτογραμμής.

Να ακούσετε ανθρώπους που έζησαν την τραγωδία, ανθρώπους που έχασαν τις οικογένειές τους και ανθρώπους που διασώθηκαν χωρίς ποτέ να λάβουν προειδοποίηση, οδηγία ή οργανωμένη βοήθεια.

Και στη συνέχεια να παρουσιάσετε στο τηλεοπτικό κοινό τα πραγματικά δεδομένα.

Αυτή είναι η ευκαιρία σας να αποδείξετε ότι σκοπός της δημοσιογραφικής σας λειτουργίας είναι η αναζήτηση της αλήθειας και όχι η αναπαραγωγή ενός αφηγήματος που προσβάλλει μια ολόκληρη κοινωνία και μετατρέπει τα θύματα σε συνυπεύθυνους της ίδιας τους της καταστροφής.

Εάν, μετά την παρούσα επιστολή και τη δημόσια πρόσκληση, επιλέξετε να μην τεκμηριώσετε όσα μεταδώσατε και να μην αποκαταστήσετε δημόσια τις ανακρίβειες του ρεπορτάζ σας, θα θεωρήσουμε ότι επιμένετε συνειδητά στη διατήρηση μιας ψευδούς και προσβλητικής εικόνας, η οποία θίγει την τιμή, την υπόληψη και την προσωπικότητα των κατοίκων, καθώς και τη μνήμη των 104 νεκρών του Ματιού.

Στην περίπτωση αυτή, επιφυλασσόμαστε να ασκήσουμε, ατομικά και συλλογικά, κάθε νόμιμο δικαίωμά μας για την προστασία της προσωπικότητας, της μνήμης των θυμάτων και της ιστορικής αλήθειας, ενώπιον των αρμόδιων δικαστικών και ανεξάρτητων αρχών.

Η δημοσιογραφία οφείλει να υπηρετεί την αλήθεια, να ελέγχει την εξουσία και να τιμά τα θύματα.

Δεν μπορεί να απαλλάσσει, άμεσα ή έμμεσα, τις επιχειρησιακές αποτυχίες του κρατικού μηχανισμού μετατρέποντας τα ίδια τα θύματα σε υπόλογους για την τραγωδία που βίωσαν.

Οι κάτοικοι του Ματιού δεν προκάλεσαν την τραγωδία.

Δεν έκλεισαν τη Λεωφόρο Μαραθώνος.

Δεν έστειλαν τα αυτοκίνητα μέσα στον φλεγόμενο οικισμό.

Δεν είχαν την αρμοδιότητα να προειδοποιήσουν, να εκκενώσουν, να συντονίσουν ή να διασώσουν.

Οι κάτοικοι του Ματιού ήταν εκείνοι που κάηκαν, πνίγηκαν, τραυματίστηκαν και έχασαν τους ανθρώπους και τα σπίτια τους.

Οι νεκροί του Ματιού δεν μπορούν πλέον να υπερασπιστούν τη μνήμη τους.

Οι επιζώντες, όμως, μπορούν.

Και θα το πράξουν.

Με εκτίμηση,

Μανώλης Χατζηχρίστος
Κάτοικος Ματιού